Tiểu sử Trưởng lão Hòa thượng Thích Huệ Thông

TIỂU SỬ
TRƯỞNG LÃO HÒA THƯỢNG THÍCH HUỆ THÔNG

Thành viên Hội đồng Chứng minh Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam
Nguyên Chứng minh Ban Trị sự GHPG Việt Nam tỉnh Bình Dương (cũ)
Chứng minh Ban Trị sự GHPGVN Thành phố Hồ Chí Minh (nhiệm kỳ 2026 – 2031)
Viện chủ Chùa Châu Thới

 I. THÂN THẾ THỜI THƠ ẤU
Trưởng lão Hòa thượng Thích Huệ Thông, pháp hiệu Nhật Ấn, thế danh Đào Văn Lý, sinh năm Bính Tý (1936), tại làng Tân Mỹ, huyện Tân Uyên, tỉnh Bình Dương, nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh.Thân phụ là cụ ông Đào Văn Ngân, thân mẫu là cụ bà Phạm Thị Tánh,hòa thượng là người con thứ tư trong gia đình có bảy anh chị em, gồm ba trai và bốn gái.

Sinh trưởng trong một gia đình trung nông, giữa thời đất nước còn chìm trong khói lửa chiến tranh, tuổi thơ của người đã sớm chứng kiến những cuộc sống lầm than, cơ cực của xã hội đầy tan thương, chết chóc. Trong hoàn cảnh bom đạn tàn phá xóm làng, gia đình của Hòa thượng phải di dời từ làng Tân Mỹ, Tân Uyên đến làng Bình An, dưới chân ngọn núi linh thiêng có tên là Châu Thới, nay thuộc phường Đông Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh để lưu trú và tìm kế mưu sinh.Từ đó, mỗi ngày sớm hôm được nghe tiếng chuông mõ công phu vọng lại từ Chùa Châu Thới, từng lời kinh Phật thấm vào tâm thức thơ ngây của cậu bé Lý một niềm kính tín sâu sắc đối với Phật pháp, với Tam bảo, làm nền tảng cho chí nguyện xuất gia sau này trong Chánh pháp.

II. THỜI KỲ XUẤT GIA VÀ THỌ GIỚI
Năm 12 tuổi (1948),sau thời gian được gần gũi Chùa Châu Thới, và thường xuyên được cha mẹ dẫn lên chùa nghe kinh, lễ Phật, hạt giống Bồ-đề mỗi ngày tăng trưởng dần trong tâm hồn thơ ngây của cậu bé vừa học xong lớp Nhì trường làng (nay là lớp 4 cơ sở), bé Lý đã xin cha mẹ để được gởi vào Chùa Châu Thới với Hòa thượng Thiện Hóa, húy Nhật Liên để công quả, công phu bái sám trong chùa.

Năm Kỷ Sửu 1949, duyên lành hội đủ, cha mẹ đồng ý, thiếu niên Đào Văn  Lý được làm lễ thế phát xuất gia tại Chùa Châu Thới. Tuy nhiên,biết mình có bệnh thân không qua khỏi, nên Hòa thượng Thiện Hóa đã cung thỉnh Trưởng lão Hòa thượng Thích Hồng Năng, Trụ trì Chùa Pháp Minh, thuộc Quận 8, Gia Định, nay là Thành phố Hồ Chí Minh làm Hòa thượng chứng minh và Thầy Y chỉ tế độ cho chú, ban pháp hiệu là Nhật Ấn, tự Huệ Thông, thuộc dòng Lâm Tế Gia Phổ, đời thứ 41.

Với tư chất thông minh và cần mẫn, chú điệu Huệ Thông mỗi ngày siêng năng  công phu bái sám, mọi công việc trong chùa chú đều thông thạo, cho nên năm 1950, Hòa thượng Thiện Hóa viên tịch, Thầy Lệ Huệ kế thế trụ trì, nhưng mọi công việc trong ngoài tại Chùa Châu Thới đều do chú Huệ Thông trông coi, quán xuyến.

Năm 1952, Trường Kỳ tại Chùa Đại Phước, Biên Hòa khai mở do Trưởng lão Hòa thượng Thích Huệ Thành làm Hòa thượng Đàn đầu, chú Huệ Thông đã được Hòa thượng Y chỉ giới thiệu đăng đàn thọ giới pháp Sa-di. Năm 1953, Thầy Lệ Huệ viên tịch, kế thế trụ trì là Thầy Lệ Thiện, vì vậy mọi chuyện công phu, bái sám, công quả nhà trù đều do Thầy Sa-di Huệ Thông đảm nhiệm, đây là cơ duyên để Sa-di Huệ Thông vun bồi công đức và tăng trưởng đạo hạnh.

Năm 1957, Chùa Long Thiền mở Trường Hương và Trường kỳ do Trưởng  lão Hòa thượng Thích Huệ Thành làm Hòa thượng Đàn đầu, Thầy Sa-di Huệ Thông đã được Hòa thượng Y chỉ giới thiệu thọ Tỳ-kheo giới, chính thức bước vào hàng ngũ xuất gia bình đẳng trong giáo pháp của Phật.

Năm 1958, Thầy Lệ Thiện cũng tạ thế, Đại đức Thích Huệ Thông chính thức kế thế trụ trì Chùa Châu Thới, điều hành mọi Phật sự tại bổn tự, mở ra một bước ngoặt mới cho cuộc đời tu tập của Ngài, khi biết mình còn quá non trẻ mà Phật sự trước mắt thì lớn lao và cao cả vô ngần!.

III. THỜI KỲ TẤN TU ĐẠO HẠNH
Sau khi lãnh trách nhiệm trụ trì Chùa Châu Thới, biết mình còn non kém, nên Người đã đến nhiều nơi để cầu học Phật pháp, Thầy được Trưởng lão Hòa thượng Hồng Năng giới thiệu đến tham học Phật pháp tại nhiều tự viện danh tiếng như Chùa Long Vân, Chùa Pháp Minh, Chùa Trường Thạnh, Tổ đình Long Thiền, Chùa Đại Phước,…và một số đạo tràng khác để cầu học và vun bồi kiến thức Phật pháp, trui rèn đức tính khiêm cung, nhẫn nại và ý chí tu tập của người tu sĩ trên tinh thần phổ độ chúng sanh, hoằng dương Phật pháp.

Qua hơn 10 năm thọ học, vừa trụ trì Chùa Châu Thới, vừa cầu học Phật pháp với các bậc cao Tăng, thạc đức, Ngài đã ngộ ra ý nghĩa sâu thẳm của Phật pháp, đặc biệt là trong thời cuộc quê hương còn nhiều khói lửa tan thương, Phật pháp không chỉ là phổ độ chúng sanh và còn phải đồng hành cùng toàn dân để giành lại độc lập, tự do cho dân tộc.

Năm 1968, Ngài đã quyết định tạm dừng bước chân cầu học để trở về Chùa Châu Thới chuyên tâm trụ trì, thâu nhận và đào tạo người em trai thứ 8, đó là Hòa thượng Thích Minh Thiện, để sau này trở thành một người có công đức rất lớn trong trang sử vàng son của việc kế thừa và ổn định Tỉnh hội Phật giáo Sông Bé – Bình Dương trong những buổi đầu sau thời gian hình thành và ổn định.

IV. CÔNG ĐỨC VÀ ĐẠO NGHIỆP
Năm 1968, sau khi dừng bước chân cầu học, Ngài đã chuyên tâm vào công việc hoằng pháp lợi sanh, ngoài việc duy trì nếp sống thiền môn, Ngài lấy tôn chỉ kết hợp giữa tín ngưỡng Phật pháp tâm linh và tín ngưỡng dân gian để xiển dương chánh pháp tại Chùa Châu Thới, lấy việc suy đoán vận mệnh tốt xấu để dẫn dắt tín đồ Phật tử đi vào chánh đạo, hướng dẫn tín đồ tin sâu nhân quả và hiếu đạo với cha mẹ, tình nghĩa với xóm làng, đặc biệt là nâng cao lòng yêu quê hương đất nước, nếp sống con cháu Lạc hồng. Trải qua thời gian không lâu, ngôi Chùa Châu Thới đã trở thành là ngôi danh lam cổ tự, chẳng những là ngôi chùa mà tín đồ Phật tử đổ về thắp hương chiêm bái cầu nguyện, mà còn là nơi nuôi dưỡng, cung cấp lương thực, thực phẩm cho các phong trào yêu nước chống lại sự phát xít, độc tài của chế độ đương thời.

Sau ngày hòa bình lập lại năm 1975, đất nước gom về một mối, ngoài việc giữ gìn và duy trì nếp sống thiền lâm qui củ tại chùa, Ngài đã chú tâm đào tạo cho người em trai của mình là Hòa thượng Minh Thiện (lúc bấy giờ là Đại đức Minh Thiện) được thọ học rất nhiều bậc cao Tăng như Hòa thượng Long Thiền (Biên Hòa), Pháp Minh, Long Vân (Quận 8, TP.HCM), Chùa Trường Thạnh (TP.HCM)…. Đặc biệt là năm 1984, khi Trường Cao cấp Phật học tại TP.HCM khai mở, Thầy Minh Thiện là tu sĩ Phật giáo duy nhất của tỉnh Sông Bé - Bình Dương tham học và tốt nghiệp, đây là những bước chuẩn bị, để sau này chính Hòa thượng và Hòa thượng Minh Thiện trở thành vị long tượng, đóng góp rất nhiều công đức trong những ngày đầu thành lập và ổn định Tỉnh hội Phật giáo tỉnh Sông Bé - Bình Dương.

a/ Đối với Giáo hội
Sau khi Tỉnh hội Phật giáo tỉnh Sông Bé - Bình Dương được thành lập năm 1983, Hòa thượng đã tạo rất nhiều điều kiện thuận lợi để Thầy Minh Thiện được tham gia cống hiến cho công tác xã hội và Giáo hội. Vì thế mà trong 3 nhiệm kỳ đầu tiên của Tỉnh hội Phật giáo tỉnh Sông Bé - Bình Dương, Hòa thượng Minh Thiện đã được suy cử với những vai trò cốt yếu như: Phó Thư ký kiêm Giáo dục Tăng Ni, Chánh Thư ký kiêm Văn hóa, Phó Ban Trị sự kiêm Giáo dục Tăng Ni….

Năm 1991, nhằm tạo điều kiện và nâng cao uy tín cho Hòa thượng Minh Thiện, Hòa thượng đã giao trọng trách Trụ trì Chùa Châu Thới lại cho sư đệ mình, từ đây Ngài chuyên tâm quán xuyến công việc Phật sự tại bổn tự, hướng dẫn tín đồ tu tập để Hòa thượng Minh Thiện có điều kiện tốt nhất mà đóng góp nhiều Phật sự quan trọng trong tổ chức Tỉnh hội.

Năm 2012, sau khi Hòa thượng Minh Thiện viên tịch, Ban Trị sự bổ nhiệm cho Đại đức Thích Thiện Minh làm trụ trì Chùa Châu Thới, Hòa thượng luôn quan tâm khích lệ Thầy Thiện  Minh trong công tác đối với Giáo hội. Đặc biệt, sau khi Đại đức Thiện Minh được suy cử vào vai trò Phó ban kiêm Chánh Thư ký Phật giáo thành phố Dĩ An (cũ), và được ứng cử vào Đại biểu HĐND thành phố Dĩ An (cũ), Trưởng lão Hòa thượng đã tạo điều kiện tốt nhất để Đại đức Thiện Minh được hoàn thành viên mãn công tác Phật sự và xã hội.

Với nhiều công đức đóng góp như vậy, nên nhiệm kỳ V của Phật giáo tỉnh Sông Bé - Bình Dương, Ngài được Đại hội suy tôn vào hàng Chứng minh Ban Trị sự Phật giáo tỉnh, và tại Đại hội VI của Trung ương Giáo hội Ngài được suy tôn vào Thành viên HĐCM GHPGVN. Từ khi bước vào hàng giáo phẩm chứng minh, Hòa thượng luôn quan tâm sâu sát đến những hoạt động thiết thực của Ban Trị sự, Ngài thường động viên, nhắc nhở sự hòa hợp, đoàn kết của chư Tăng Ni, đặc biệt là nội bộ của Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Bình Dương (cũ). Mặc dù niên cao lạp trưởng, nhưng Hòa thượng luôn tích cực tham dự các phiên họp và sự kiện của Giáo hội Phật giáo tỉnh, vì thế mà Hòa thượng được rất nhiều Tăng Ni, Phật tử kính trọng và thương mến. Đặc biệt là trong công tác truyền đăng tục diệm, khi Ban Trị sự tỉnh Bình Dương (cũ) tổ chức Đại Giới đàn, Ngài được cung thỉnh vào vị trí Chứng minh Ban Kiến đàn, Hòa thượng luôn hoan hỷ chứng minh và đóng góp ủng hộ cho giới đàn được hoàn thành viên mãn.

Với nhiều công đức xuyên suốt hơn 10 nhiệm kỳ, từ 1983 – 2025, Trưởng lão Hòa thượng Thích Huệ Thông đã nhận được rất nhiều bằng Tuyên dương Công đức, bằng Công đức của Trung ương Giáo hội và Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Sông Bé - Bình Dương (cũ) qua các thời kỳ, Ngài xứng đáng là bậc kỳ túc Trưởng lão của GHPGVN, Giáo hội và Tăng Ni Phật tử mãi tôn vinh và ghi nhớ.

b/ Đối với Dân tộc
Từ khi đảm nhiệm vai trò trụ trì Chùa Châu Thới, Hòa thượng luôn ý thức tinh thần độc lập dân tộc, Ngài thường xuyên ủng hộ tiền bạc, vật chất, nhu yếu phẩm cho các tổ chức cách mạng hoạt động xung quanh vùng núi Châu Thới. Đặc biệt, trong công tác hướng dẫn tín đồ Phật tử tu tập, Ngài đã biết kết hợp nhuần nhuyễn giữa tín ngưỡng nhân gian và tín ngưỡng tâm linh để giáo hóa tín đồ tin sâu Phật pháp, nhân quả. Song song đó, vận động quần chúng ủng hộ phong trào giải phóng dân tộc, đem lại tự do, độc lập cho quê hương và đất nước.

Sau năm 1975, ngoài việc duy trì nếp sống thiền môn qui củ, Hòa thượng còn khích lệ Thầy Minh Thiện tham gia tích cực các công tác an sinh xã hội. Đây là tiền đề, để nhiều năm sau này, Hòa thượng Minh Thiện ngoài công tác đối với Giáo hội, Thầy còn tham gia ứng cử Đại biểu HĐND, thành viên Ủy ban MTTQVN các cấp trong tỉnh. Thời gian này, Trưởng lão Hòa thượng Huệ Thông đã tạo rất nhiều điều kiện thuận lợi để Hòa thượng Minh Thiện hoàn thành xuất sắc công tác Đại biểu HĐND và MTTQ. Vì vậy mà Chùa Châu Thới đã nhận được rất nhiều bằng khen và kỷ niệm chương của Ủy ban MTTQ Việt Nam Trung ương, Hội chữ Thập đỏ Trung ương, UBND và MTTQ địa phương các cấp, trong đó đặc biệt nhất là Huân chương Lao động hạng 3 của Hòa thượng Minh Thiện khi còn sinh thời. Với sự đóng góp to lớn như vậy, nên Chùa Châu Thới được Bộ Văn hóa Thông tin quyết định công nhận Chùa Châu Thới là một Di tích Văn hóa cấp quốc gia năm 1989.

V. THỜI KỲ THỌ BỆNH VÀ VIÊN TỊCH
Trong những năm cuối đời, vì lý do niên cao lạp trưởng, Trưởng lão Hòa thượng đã xin phép Ban Trị sự được vắng mặt trong các lần họp, và sự kiện do Phật giáo tỉnh tổ chức để chuyên tâm niệm Phật và điều dưỡng tinh thần tại Chùa Châu Thới. Năm 2024, Ngài lâm bệnh nặng, thân tứ đại đã mỏi mòn, dù được môn đồ đệ tử, các cấp Giáo hội và Chánh quyền cùng y bác sĩ tận tình chăm sóc và chữa trị, tuy nhiên hóa duyên ký tất, Ngài đã xả bỏ huyễn thân, an nhiên thị tịch vào lúc 23h50 phút ngày 20 tháng 10 năm 2026 (nhằm ngày 11 tháng 9 năm Bính Ngọ), Trụ thế: 91 năm, Hạ lạp: 69 năm, để lại cho môn phong pháp phái và Tăng Ni, Phật tử một niềm tiếc thương vô hạn! Tang lễ Ngài được trọng thể cử hành tại Chùa Châu Thới, phường Đông Hòa, TP.HCM từ ngày 21 - 24/10/2026 ( nhằm ngày 12 – 15 tháng 9 năm Bính Ngọ).

VI. KẾT LUẬN
Nhìn lại quá trình tu học và hành đạo của Trưởng lão Hòa thượng Thích Huệ Thông, từ thuở sơ phát tâm xuất gia nơi Chùa Châu Thới đến khi được cung thỉnh vào hàng Giáo phẩm Thành viên HĐCM Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Chứng minh Ban Trị sự GHPGVN thành phố Hồ Chí Minh (Bình Dương cũ), đó là một chặng đường dài của sự kiên trì, nhẫn nại để trưởng dưỡng đạo hạnh, nuôi chí lớn của bậc xuất trần thượng sĩ. Dẫu cho năm tháng đã lùi dần vào quá khứ, pháp thân Ngài đã thể nhập vào cõi vô tung bất diệt, nhưng công đức và đạo hạnh của Người vẫn luôn tỏa sáng trong tâm trí của toàn thể tăng ni pháp lữ và tín đồ Phật tử, Giáo hội Phật giáo Việt Nam mãi mãi còn ghi nhận công đức của Ngài trên trang sử vàng son của Phật giáo và Dân tộc.

Nam mô Châu Thới Sơn Tự Tân viên tịch, Từ Lâm Tế Gia Phổ, Tứ Thập nhất thế, hiệu Nhật Ấn, húy Huệ Thông, Đào công Giác linh Hòa thượng thùy từ chứng giám!