Đại hội Phật giáo toàn quốc lần thứ X: Đổi mới Hoằng pháp, lan tỏa chính pháp trong kỷ nguyên số

PSO - Chiều ngày 2/11/2026, tại Thiền viện Quảng Đức (TP.HCM), Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã tổ chức họp báo thông tin về Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X, nhiệm kỳ 2026–2031 và Đại lễ kỷ niệm 45 năm thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam (07/11/1981 – 07/11/2026). Trong những nội dung được công bố, công tác hoằng pháp nổi lên như một định hướng trọng tâm, thể hiện quyết tâm đổi mới phương thức truyền bá Chính pháp, đáp ứng nhu cầu tu học của Tăng Ni, Phật tử và cộng đồng xã hội trong giai đoạn phát triển mới.

Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X và Đại lễ kỷ niệm 45 năm thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam sẽ diễn ra từ ngày 5 đến 7/11/2026 tại Học viện Phật giáo Việt Nam (đường Mai Bá Hương, xã Bình Lợi, TP. Hồ Chí Minh).

Theo thông cáo báo chí mà Thượng tọa Thích Minh Nhẫn - Ủy viên thư ký HĐTS, Ủy viên thư ký Ban tổ chức thông tin tại buổi họp báo, Đại hội X được tổ chức trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Đây không chỉ là dịp tổng kết những thành tựu Phật sự nhiệm kỳ IX (2022–2026), mà còn là thời điểm Giáo hội xác lập phương hướng hoạt động cho nhiệm kỳ mới, với yêu cầu đổi mới nội dung, phương thức và nâng cao hiệu quả các hoạt động Phật sự.

Đáng chú ý, Giáo hội xác định: “Lấy giới luật và đạo hạnh của Tăng Ni làm nền tảng; lấy đổi mới trong hoằng pháp và giáo dục làm nhiệm vụ trọng tâm; và lấy phụng sự nhân sinh làm phương châm hành động”.

Định hướng này cho thấy hoằng pháp không chỉ là hoạt động thuyết giảng hay hướng dẫn tu học tại các tự viện, mà còn là nhiệm vụ xuyên suốt, gắn liền với việc xây dựng Tăng đoàn, đào tạo nhân lực, ứng dụng công nghệ và đưa những giá trị từ bi, trí tuệ của Phật giáo vào đời sống xã hội.

Trong phương hướng nhiệm kỳ X, Giáo hội tiếp tục nhấn mạnh việc “lấy hoằng pháp làm nhiệm vụ trọng tâm”, đồng thời xác định rõ nhiệm vụ đổi mới công tác hoằng pháp, hướng dẫn Phật tử, đưa giá trị Phật giáo vào đời sống xã hội hiện đại.

Nhìn lại nhiệm kỳ IX, công tác hoằng pháp và hướng dẫn Phật tử đã có nhiều chuyển biến tích cực, từng bước kết hợp phương thức truyền thống với công nghệ thông tin, truyền thông số và trí tuệ nhân tạo.

Trong giai đoạn 2022–2026 của nhiệm kỳ IX, Giáo hội đã đào tạo 215 Tăng Ni tốt nghiệp Cao cấp và Trung cấp Giảng sư; hiện có 103 Tăng Ni tiếp tục theo học tại hai cơ sở đào tạo giảng sư ở Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh. Ban Hoằng pháp Trung ương cũng đào tạo đội ngũ hoằng pháp viên cư sĩ, với 169 vị đã tốt nghiệp và 141 cư sĩ đang theo học.

Các chương trình thuyết giảng, khóa tu, lớp giáo lý trực tiếp và trực tuyến được tổ chức thường xuyên. Hơn 200 chương trình thuyết giảng truyền hình trực tiếp đã góp phần đưa giáo pháp đến với đông đảo quần chúng. Kho bài giảng được số hóa, đồng thời kiến thức ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoằng pháp từng bước được triển khai.

Hiện nay, tại các chùa và cơ sở tự viện có hơn 3.000 đạo tràng Phật tử, với gần 500.000 tín đồ Phật tử tu học, sinh hoạt thường xuyên; gần 200 lớp giáo lý đang trang bị kiến thức Phật pháp cho khoảng 20.000 Phật tử.

Những con số này phản ánh sự phát triển của công tác hoằng pháp, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng cao chất lượng nội dung, phương pháp truyền đạt và khả năng tiếp cận các nhóm đối tượng khác nhau trong xã hội.

Đặc biệt, trong bối cảnh thông tin ngày càng đa dạng, việc hoằng pháp cần được thực hiện bằng tinh thần trách nhiệm, trí tuệ và sự thích ứng, bảo đảm giáo lý được truyền đạt đúng Chính pháp, gần gũi với đời sống và phù hợp với nhu cầu tu học của người dân.

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý trong định hướng Phật sự nhiệm kỳ X là đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới phương thức hoằng pháp.

Tại buổi họp báo, Thượng tọa Thích Minh Nhẫn cũng cho biết: Nhân dịp Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X, mạng xã hội Phật giáo Butta ra mắt phiên bản mới, được nâng cấp toàn diện về công nghệ, nội dung, quản trị và phương thức vận hành.

Nền tảng này từng bước hoàn thiện các tiện ích Phật giáo số như “Thiền đường số”, “Không gian lễ Phật”, “Thư viện Phật pháp”, hỗ trợ học tập, thực hành Phật pháp trực tuyến, kết nối Tăng Ni – Phật tử, sinh hoạt Phật sự và các hoạt động thiện nguyện cộng đồng.

Đặc biệt, việc nghiên cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ chuỗi khối (blockchain) và các giải pháp bảo mật dữ liệu được xác định là một phần trong lộ trình xây dựng hệ sinh thái hoằng pháp số an toàn, minh bạch, kết nối cộng đồng Phật giáo trong nước và quốc tế.

Từ góc nhìn hoằng pháp, đây là bước chuyển đáng chú ý: không gian truyền bá Chính pháp không còn giới hạn trong khuôn viên tự viện hay những buổi giảng pháp trực tiếp, mà có thể mở rộng đến môi trường trực tuyến, nơi người học Phật có thể tiếp cận giáo lý, thực hành chính niệm và kết nối với cộng đồng tu học.

Tuy nhiên, công nghệ chỉ là phương tiện. Giá trị cốt lõi của hoằng pháp vẫn nằm ở nội dung giáo pháp chân chính, sự tu tập và đạo hạnh của người truyền bá, cũng như khả năng vận dụng lời Phật dạy để chuyển hóa khổ đau trong đời sống.

Do đó, đổi mới hoằng pháp không đơn thuần là thay đổi nền tảng truyền thông, mà cần đi đôi với đổi mới tư duy, nâng cao chất lượng giảng sư, xây dựng nội dung giáo dục Phật pháp có chiều sâu và phát huy tinh thần trách nhiệm trong môi trường số.

Công tác hoằng pháp trong giai đoạn mới không chỉ hướng đến việc truyền đạt kiến thức Phật học, mà còn góp phần xây dựng đời sống đạo đức, nuôi dưỡng lòng từ bi, phát triển trí tuệ và thúc đẩy tinh thần phụng sự cộng đồng.

Thực tiễn nhiệm kỳ IX cho thấy, các khóa tu mùa hè, hội trại thanh thiếu niên, sinh hoạt Gia đình Phật tử và những chương trình giáo dục đạo đức, lối sống đã góp phần đưa giáo lý từ bi, trí tuệ của Đức Phật đến gần hơn với thế hệ trẻ.

Đây là những hình thức hoằng pháp có ý nghĩa thiết thực, giúp người trẻ tiếp cận Phật pháp thông qua trải nghiệm, thực hành và sự hướng dẫn phù hợp với tâm lý lứa tuổi.

Bên cạnh đó, công tác hướng dẫn Phật tử tại các đạo tràng, lớp giáo lý và khóa tu tiếp tục là nền tảng quan trọng để xây dựng đời sống tu học có chiều sâu, giúp người Phật tử hiểu đúng giáo pháp, thực hành đúng phương pháp và ứng dụng lời Phật dạy vào gia đình, công việc cũng như các mối quan hệ xã hội.

Trong tinh thần ấy, hoằng pháp cần hướng đến sự chuyển hóa thực chất: từ hiểu biết đến thực hành, từ thực hành đến chuyển hóa nội tâm, từ chuyển hóa nội tâm đến hành động tích cực vì cộng đồng.

Đại lễ kỷ niệm 45 năm thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam là dịp tri ân chư vị tiền bối hữu công, tôn vinh những đóng góp của các thế hệ Tăng Ni, Phật tử, đồng thời nhìn lại hành trình đồng hành cùng dân tộc của Phật giáo Việt Nam.

Trong suốt chặng đường ấy, hoằng pháp luôn giữ vai trò quan trọng trong việc duy trì mạng mạch Phật pháp, hướng dẫn đời sống tâm linh và lan tỏa những giá trị đạo đức, nhân văn của Phật giáo.

Bước vào nhiệm kỳ 2026–2031, tinh thần “Kỷ cương – Đổi mới – Hiệu lực – Hiệu quả” đặt ra yêu cầu mới đối với công tác hoằng pháp: giữ vững nền tảng giới luật, giáo lý và truyền thống tu học; đồng thời chủ động đổi mới phương thức truyền đạt, nâng cao chất lượng giáo dục Phật giáo và mở rộng khả năng tiếp cận Chính pháp.

Đây cũng là sự tiếp nối tinh thần hơn hai nghìn năm Phật giáo Việt Nam đồng hành cùng dân tộc, lấy từ bi và trí tuệ làm nền tảng, lấy phụng sự nhân sinh làm phương châm hành động.

Từ buổi họp báo chiều 2/11 tại Thiền viện Quảng Đức, có thể nhận thấy một thông điệp xuyên suốt trong định hướng Phật sự nhiệm kỳ mới: “Hoằng pháp không chỉ là truyền bá giáo lý, mà còn là hành trình đưa trí tuệ và lòng từ bi của Đức Phật vào đời sống, góp phần xây dựng con người có đạo đức, xã hội an hòa và cộng đồng phát triển bền vững”.

Với sự kế thừa những thành tựu đã đạt được, cùng quyết tâm đổi mới và ứng dụng công nghệ trong hoằng pháp, Giáo hội Phật giáo Việt Nam kỳ vọng tiếp tục lan tỏa sâu rộng giá trị Chính pháp, đáp ứng nhu cầu tu học ngày càng đa dạng của Tăng Ni, Phật tử và nhân dân trong thời đại mới.

Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X vì vậy không chỉ là dấu mốc kiện toàn tổ chức Giáo hội, mà còn mở ra một chặng đường mới cho sự nghiệp hoằng dương Phật pháp, hướng đến mục tiêu xây dựng Giáo hội ngày càng trang nghiêm, vững mạnh, phụng sự đạo pháp và dân tộc, góp phần kiến tạo đời sống an lạc cho nhân sinh.

Diệu Tường