Chín kỳ Đại hội GHPGVN: Những dấu mốc đoàn kết, xây dựng và phát triển

PSO - Từ Hội nghị đại biểu thống nhất Phật giáo Việt Nam năm 1981 đến Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ IX năm 2022, mỗi kỳ Đại hội đều ghi dấu một bước trưởng thành của Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Hướng về Đại hội lần thứ X và kỷ niệm 45 năm thành lập Giáo hội, cùng nhìn lại những dấu mốc quan trọng trên hành trình phụng sự Đạo pháp và Dân tộc.

Đại hội lần thứ I (1981-1987): Thống nhất Phật giáo trong một tổ chức chung
Từ ngày 4 đến 7/11/1981, tại chùa Quán Sứ, Hà Nội, Hội nghị đại biểu thống nhất Phật giáo Việt Nam quy tụ 165 đại biểu đại diện chín tổ chức, hệ phái Phật giáo. Hội nghị quyết định thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam, đáp ứng nguyện vọng thống nhất của Tăng Ni, Phật tử cả nước.

Đại lão Hòa thượng Thích Đức Nhuận được suy tôn ngôi vị Pháp chủ Hội đồng Chứng minh; Đại lão Hòa thượng Thích Trí Thủ được suy cử làm Chủ tịch Hội đồng Trị sự. Hiến chương đầu tiên được thông qua, xác lập phương châm “Đạo pháp - Dân tộc - Chủ nghĩa xã hội”.

Hội nghị lịch sử này được xác định là Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ I, mở đầu chặng đường xây dựng và phát triển của GHPGVN.

Đại hội lần thứ II (1987-1992): Củng cố tổ chức, mở rộng hoạt động
Đại hội diễn ra ngày 28 và 29/10/1987 tại Cung Văn hóa Hữu nghị Việt Xô, Hà Nội, với 200 đại biểu tham dự.

Đức Pháp chủ Thích Đức Nhuận tiếp tục chứng minh Giáo hội; Hòa thượng Thích Trí Tịnh đảm nhiệm Chủ tịch Hội đồng Trị sự. Trong nhiệm kỳ II, hệ thống chuyên môn được mở rộng với Ban Kinh tế tự túc nhà chùa – Từ thiện xã hội và Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam.

Giáo hội có 29 tỉnh, thành hội Phật giáo, từng bước kiện toàn bộ máy và tạo nền tảng triển khai các hoạt động Phật sự tại địa phương.

Đại hội lần thứ III (1992-1997): Phát triển hệ thống chuyên môn và giáo dục
Ngày 3 và 4/11/1992, Đại hội lần thứ III được tổ chức tại Cung Văn hóa Hữu nghị Việt Xô, Hà Nội, với 250 đại biểu.

Đại lão Hòa thượng Thích Đức Nhuận tiếp tục được suy tôn ngôi vị Pháp chủ; Hòa thượng Thích Trí Tịnh tiếp tục đảm nhiệm Chủ tịch Hội đồng Trị sự.

Trong nhiệm kỳ, cơ cấu chuyên môn được bổ sung, kiện toàn với Ban Kinh tế Tài chính, Ban Từ thiện xã hội và Ban Phật giáo Quốc tế. Mạng lưới tổ chức phát triển đến 40 tỉnh, thành hội.

Công tác giáo dục, nghiên cứu và phiên dịch kinh điển tiếp tục được chú trọng, góp phần đáp ứng nhu cầu đào tạo Tăng tài và phát triển học thuật Phật giáo.

Đại hội lần thứ IV (1997–2002): Tiếp nối sự nghiệp, kiện toàn Giáo hội
Đại hội lần thứ IV diễn ra ngày 22 và 23/11/1997 tại Cung Văn hóa Hữu nghị Việt Xô, Hà Nội, với 300 đại biểu.

Đại lão Hòa thượng Thích Tâm Tịch được suy tôn ngôi vị Đệ nhị Pháp chủ; Hòa thượng Thích Trí Tịnh tiếp tục giữ chức Chủ tịch Hội đồng Trị sự.

Nhiệm kỳ IV ghi nhận sự phát triển của hệ thống tổ chức với 49 tỉnh, thành hội Phật giáo. Mạng lưới giáo dục có 25 trường Trung cấp Phật học; việc mở các lớp Cao đẳng Phật học được quan tâm, tạo điều kiện cho Tăng Ni tiếp tục học tập và nâng cao trình độ.

Đại hội lần thứ V (2002–2007): Mở rộng cơ hội đào tạo Tăng tài
Ngày 4 và 5/12/2002, hơn 500 đại biểu tham dự Đại hội lần thứ V tại Cung Văn hóa Hữu nghị Việt Xô, Hà Nội.

Đức Pháp chủ Thích Tâm Tịch và Hòa thượng Chủ tịch Hội đồng Trị sự Thích Trí Tịnh tiếp tục được cung thỉnh lãnh đạo Giáo hội.

Trong nhiệm kỳ V, Học viện Phật giáo Nam tông Khmer được thành lập tại Cần Thơ, góp phần đáp ứng nhu cầu đào tạo của Phật giáo Nam tông Khmer. Hệ thống giáo dục phát triển với 30 trường Trung cấp và tám lớp Cao đẳng Phật học; tổ chức Giáo hội hiện diện tại 52 tỉnh, thành phố.

Đại hội lần thứ VI (2007–2012): Khẳng định vị thế trong hội nhập quốc tế
Đại hội lần thứ VI diễn ra từ ngày 11 đến 14/12/2007 tại Cung Văn hóa Hữu nghị Việt Xô, Hà Nội, với hơn 800 đại biểu.

Đại lão Hòa thượng Thích Phổ Tuệ được suy tôn ngôi vị Đệ tam Pháp chủ; Hòa thượng Thích Trí Tịnh tiếp tục đảm nhiệm Chủ tịch Hội đồng Trị sự. Việc đưa Đạo kỳ, Đạo ca vào Hiến chương góp phần khẳng định những biểu trưng chung của Giáo hội.

Trong nhiệm kỳ này, các hoạt động đối ngoại có bước phát triển nổi bật, tiêu biểu là Đại lễ Vesak Liên Hiệp Quốc năm 2008 và Hội nghị Ni giới thế giới lần thứ XI năm 2010, góp phần giới thiệu Phật giáo và đất nước Việt Nam đến bạn bè quốc tế.

Đại hội lần thứ VII (2012–2017): Kế thừa, ổn định và phát triển
Đại hội lần thứ VII được tổ chức tại Hà Nội vào tháng 11/2012. Đại hội tiếp tục suy tôn Đức Đệ tam Pháp chủ Thích Phổ Tuệ; cung thỉnh Đại lão Hòa thượng Thích Trí Tịnh làm Chủ tịch Hội đồng Trị sự và thông qua Hiến chương tu chỉnh lần thứ V.

Trong nhiệm kỳ VII, Giáo hội hoàn thiện hệ thống tổ chức tại 63/63 tỉnh, thành phố; mở rộng quan hệ với cộng đồng Phật tử Việt Nam ở nước ngoài. Các hoạt động hoằng pháp, giáo dục, văn hóa và bảo vệ môi trường tiếp tục được triển khai.

Đây cũng là nhiệm kỳ Việt Nam tổ chức thành công Đại lễ Vesak Liên Hiệp Quốc năm 2014, tiếp tục khẳng định năng lực tổ chức và tinh thần hội nhập của Phật giáo Việt Nam.

Đại hội lần thứ VIII (2017–2022): Trí tuệ, kỷ cương, hội nhập và phát triển
Đại hội lần thứ VIII diễn ra trong tháng 11/2017 tại Hà Nội, với chủ đề “Trí tuệ – Kỷ cương – Hội nhập – Phát triển”.

Đại hội tiếp tục suy tôn Đức Pháp chủ Thích Phổ Tuệ; suy cử Hòa thượng Thích Thiện Nhơn làm Chủ tịch Hội đồng Trị sự. Hội đồng Chứng minh có 96 thành viên; Hội đồng Trị sự gồm 225 ủy viên chính thức và 45 ủy viên dự khuyết.

Hiến chương được tu chỉnh nhằm đáp ứng yêu cầu hoạt động trong giai đoạn mới. Nhiệm kỳ VIII tiếp tục ghi dấu trong hoạt động đối ngoại với Đại lễ Vesak Liên Hiệp Quốc năm 2019 tại chùa Tam Chúc, Hà Nam.

Đại hội lần thứ IX (2022–2027): Kỷ cương, trách nhiệm, đoàn kết và phát triển
Đại hội lần thứ IX chính thức diễn ra ngày 28 và 29/11/2022 tại Cung Văn hóa Hữu nghị Việt Xô, Hà Nội, với 1.091 đại biểu chính thức.

Dấu mốc đặc biệt của Đại hội là việc suy tôn Trưởng lão Hòa thượng Thích Trí Quảng lên ngôi vị Đệ tứ Pháp chủ GHPGVN; tiếp tục suy cử Hòa thượng Thích Thiện Nhơn đảm nhiệm Chủ tịch Hội đồng Trị sự.

Hội đồng Chứng minh nhiệm kỳ IX có 112 thành viên; Hội đồng Trị sự gồm 235 ủy viên chính thức và 45 ủy viên dự khuyết. Đại hội thông qua Hiến chương sửa đổi lần thứ VII gồm Lời nói đầu, 14 chương và 87 điều, cùng phương hướng hoạt động với 12 mục tiêu và giải pháp.

Chủ đề “Kỷ cương – Trách nhiệm – Đoàn kết – Phát triển” thể hiện quyết tâm nâng cao hiệu quả hoạt động, phát huy tinh thần hòa hợp và xây dựng Giáo hội vững mạnh.

Từ dấu mốc thống nhất năm 1981, chín kỳ Đại hội đã nối tiếp nhau vun bồi nền tảng tổ chức, phát triển giáo dục, hoằng pháp và mở rộng những đóng góp của Phật giáo đối với xã hội. Nhìn lại chặng đường ấy cũng là dịp tri ân chư vị tiền bối hữu công, tiếp nối tinh thần đoàn kết, hòa hợp và trách nhiệm, hướng về Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X.

T.T